Zo gevaarlijk is overgewicht voor de gezondheid.
Leefstijl en overgewicht
Overgewicht kan verschillende oorzaken hebben. In een klein deel van de gevallen spelen medische of hormonale aandoeningen een rol, maar in de meeste gevallen is er sprake van een combinatie van leefstijl- en omgevingsfactoren.
Overgewicht ontstaat wanneer de energie-inname via voeding gedurende een langere periode hoger is dan het energieverbruik van het lichaam.
Tegelijkertijd is de oorzaak vaak complexer dan alleen voeding en beweging. Ook genetische, hormonale, psychologische en sociale factoren, zoals stress en leefomgeving, kunnen hierbij een rol spelen.
In 2025 had
0.0 %
van de volwassenen in Nederland overgewicht
Complicaties
- zo gevaarlijk is overgewicht
Over het algemeen houdt een BMI van 30 of hoger een risico van 25-30% in op vroegtijdig overlijden of een van de onderstaande aandoeningen.
Maar er is al een verhoogde incidentie van aandoeningen waarneembaar bij de groep die zich aan de bovenkant van het normale bereik bevindt (BMI 20-25) in vergelijking met degenen die zich aan de onderkant van het normale bereik bevinden.
Overgewicht en een verhoogde tailleomvang brengen een risico met zich mee voor meer dan 60 ziekten en aandoeningen. Bekijk hieronder enkele daarvan:
Kanker
Obesitas kan leiden tot kanker van de slokdarm, de alvleesklier, de dikke darm en het rectum, de borsten (na de menopauze), de baarmoeder, de nieren, de galblaas en een agressieve vorm van prostaatkanker.
Overgewicht en obesitas zijn de oorzaak van 20% van alle gevallen van kanker.
Langdurige studies hebben bovendien zowel in de VS als in Zweden aangetoond dat mensen die na een maagverkleining veel gewicht zijn kwijtgeraakt, minder vaak kanker krijgen.
Hart- en vaatziekten
Hart- en vaatziekten zijn de op één na meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland. Tot deze groep behoren onder meer aderverkalking en bloedstolsels in het hart, de armen, de benen, de hersenen (inclusief hersenbloeding), de nieren, de longen en de aorta.
Er bestaat een sterk verband tussen overgewicht/obesitas en hart- en vaatziekten en sterfte als gevolg van hart- en vaatziekten.
Niet alleen de mate van overgewicht verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, maar ook de duur van het overgewicht. Daarom is het belangrijk om overgewicht bij kinderen en jongeren te voorkomen.
Een zeer goede conditie kan bij mannen het risico op hart- en vaatziekten meer dan driemaal verminderen. Helaas heeft slechts 20% van de mensen met overgewicht in bijvoorbeeld de VS een zeer goede conditie.
Hoge bloeddruk, diabetes type 2, verhoogde bloedvetten / cholesterol
Hoge bloeddruk, diabetes type 2 en verhoogde bloedvetten/cholesterol zijn aandoeningen die vaak het gevolg zijn van overgewicht, en veel mensen met overgewicht hebben tegelijkertijd één of meerdere van deze aandoeningen.
Uit onderzoek is gebleken dat een gewichtstoename van 5,1-10 kg het risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 verdubbelt. Een gewichtsverlies van slechts 5% van het lichaamsgewicht leidt daarentegen tot een lager risico.
80% van de sterfgevallen als gevolg van obesitas is te wijten aan complicaties zoals onder andere de hierboven genoemde.
Verminderde seksuele functie
Een verminderde seksuele functie komt vaker voor bij mensen met overgewicht dan bij mensen met een normaal gewicht. Bij mannen met overgewicht komt het uitblijven van een erectie relatief vaak voor.
De seksuele functie van vrouwen met overgewicht wordt meer verstoord door obesitas dan die van mannen. Ze beleven minder plezier aan seks, presteren minder goed en hebben minder zin in seks.
Artrose in de heupen
Artrose in de heupen houdt verband met overgewicht. De meeste mensen die een nieuwe heup krijgen, hebben minder pijn in de heup, maar mensen met overgewicht krijgen na de operatie niet dezelfde fysieke functionaliteit terug als mensen met een normaal gewicht.
Vette lever
Vetlever komt vooral voor bij mensen met overgewicht die veel vet rond de buik hebben, maar niet als de onderhuid veel vet bevat. Vetlever komt ook voor bij alcoholmisbruik en de aandoening kan, ongeacht de oorzaak, leiden tot leverfalen en leverkanker.
Het kan ook een verhoogd risico op galstenen, hernia’s, jicht en spataderen met zich meebrengen.
Onvruchtbaarheid bij vrouwen
Onvruchtbaarheid bij vrouwen komt vaak voor bij vrouwen met overgewicht. Overgewicht veroorzaakt hormonale verstoringen, wat leidt tot een gebrek aan rijping en vrijgave van eicellen. Het is moeilijker voor een bevruchte eicel om zich in het baarmoederslijmvlies te nestelen. Het resultaat van kunstmatige bevruchting zal dienovereenkomstig verminderd zijn.
Gewichtsverlies bij vrouwen met overgewicht herstelt de kans op zwangerschap.
Tijdens de zwangerschap loopt de vrouw met overgewicht een hoger risico op onder andere een miskraam, diabetes, zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie), bloedstolsels, een keizersnede en het onvermogen om borstvoeding te geven.
Kinderen van vrouwen met overgewicht lopen een groter risico op doodgeboorte, aangeboren afwijkingen, vroeggeboorte, een te hoog geboortegewicht, overlijden na de geboorte, evenals obesitas en stofwisselingsziekten, zoals PKU, in de kindertijd.
Verstoringen in de geslachtshormonen
Geslachtshormonen en overgewicht hangen op een complexe manier met elkaar samen: veranderingen in de geslachtshormonen leiden tot overgewicht, en veranderingen in het gewicht leiden op hun beurt tot veranderingen in de concentratie van verschillende geslachtshormonen in het bloed.
Bij een groep mannen met matig overgewicht werden verhoogde waarden van vrouwelijke hormonen en lagere waarden van vrij mannelijk hormoon waargenomen. Na gewichtsverlies gedurende acht weken normaliseerden deze waarden zich. Behandeling van mannen met een laag gehalte aan het mannelijke geslachtshormoon testosteron kan leiden tot gewichtsverlies.
Vrouwen die lijden aan PCOS (een hormoonstoornis) hebben de neiging tot overgewicht, net zoals vrouwen na de menopauze de neiging hebben tot buikvet. De menopauze is de periode (45-55 jaar) waarin bij vrouwen een grote verandering in de geslachtshormonen plaatsvindt.
Psychosociale belasting
Obesitas en de daarmee gepaard gaande aandoeningen gaan gepaard met een psychosociale belasting.
Mensen met overgewicht lopen op zich niet systematisch een groter risico op psychiatrische aandoeningen, maar er is wel sprake van een zekere oververtegenwoordiging wat betreft depressie, angst, eetstoornissen zoals boulimia nervosa (BID), alcohol- of drugsmisbruik, zelfbeeld, lagere levenskwaliteit, lichaamsbeeld, seksueel of fysiek misbruik en sociale stigmatisering.
Mensen met overgewicht, en met name mensen met extreem overgewicht, hebben minder kans om een opleiding op universitair niveau te volgen, te trouwen en zullen doorgaans minder geld verdienen in vergelijking met mensen met een normaal gewicht.
Rugpijn
Rugpijn – met name lage rugpijn – komt veel voor en leidt tot een verminderde levenskwaliteit en arbeidsongeschiktheid.
Uit een onderzoek onder mannen met overgewicht bleek dat er een duidelijk verband bestaat tussen overgewicht en de ernst van rugpijn en invaliditeit, vooral als de man met overgewicht tegelijkertijd psychische problemen had, zoals angst of depressie.